Apollo 040/060 -------------- PO TRUDACH DO GWIAZD Zwykîa Amiga 3000 jest juû teraz komputerem zbyt powolnym do zastosowaï choêby póîprofesjonalnych. Znam jednak wiele osób, którym trudno jest rozstaê sië z tym, najlepszym przecieû, wyprodukowanym przez firmë Commodore modelem Amigi. Co wiëc poczâê? Jarosîaw Horodecki Do doôê niskiej ceny tego komputera, który obecnie z jakimô ôredniej wielkoôci twardym dyskiem moûna kupiê za kwotë nawet mniejszâ niû 2000 zî, trzeba niestety doliczyê jeszcze sporâ sumë na lekkie "podrasowanie" go. Jest to oczywiôcie konieczne, jeûeli traktujemy naszâ "trzytysiâczkë" powaûnie. W przeciwnym razie stara dobra Motorola 68030/25 MHz wraz z matematycznym pomocnikiem w postaci koprocesora MC68882, wysîuûone juû koôci ECS, wspomagane przez flicker fixer, oraz niezbyt szybki kontroler SCSI bëdâ zestawem w zupeînoôci wystarczajâcym. Jeûeli okaûe sië to nieprawdâ, trzeba zaoszczëdziê naprawdë sporo pieniëdzy, aby kupiê dwie bardzo przydatne rzeczy: kartë graficznâ i kartë turbo. Najlepiej, ûeby byîa to 64-bitowa karta graficzna (SD64 czy CV64) oraz karta turbo z procesorem MC68060. W të pierwszâ zaopatrzyîem sië juû doôê dawno, natomiast dopiero teraz udaîo mi sië podîâczyê do mojej Amigi coô, co zwiëkszyîo jej moc obliczeniowâ. Byîy to dwie karty turbo, które kolejno przetestowaîem, obie nazwane Apollo, a róûniâce sië tylko zainstalowanym na nich procesorem. Pierwsza, o oznaczeniu 4040, miaîa na "pokîadzie" procesor MC68040/40MHz, druga natomiast, 4060 -- MC68060/50 MHz. Obie sprawowaîy sië nieúle, jednak zacznijmy od instalacji. Obie karty pod wzglëdem wykonania sâ wîaôciwie identyczne. Te same koôci, te same wyprowadzenia i jumpery. Róûniâ sië jedynie oznaczeniem wytrawionym na pîytce drukowanej oraz konwerterem zasilania, który umieszczony jest na karcie z MC68060, gdyû procesor ten pobiera napiëcie niûsze niû MC68040, czyli 3,3 V. Taki sam jest teû montaû i wymagania obu kart. Korzystanie z 4040 wymaga Kickstartu 2.04 lub nowszego na koôciach, nie moûna wiëc korzystaê z najstarszych A3000 z wbudowanym jedynie bootromem, wczytujâcym odpowiedni system z twardego dysku. Do 4060 konieczne jest natomiast zainstalowanie Kickstartu w wersji 3.1 (40.68). Na oryginalny pakiet trzeba wydaê okoîo 200 DM, jednak jeûeli sië postaraê, moûna zdobyê na rynku wtórnym odpowiednie koôci za najwyûej 1/3 tej sumy. Jest to jednak wydatek, który trzeba uwzglëdniê. Ponadto warto wspomnieê, ûe praca z MC68040 pod systemem 2.04 jest mniej stabilna, a zastosowanie "kicka" 3.1 rozwiâzuje wszystkie problemy, a przy okazji w widoczny sposób przyspiesza pracë systemu. Instalacja obu kart na pewno do prostych nie naleûy. Juû sama konstrukcja Amigi 3000 w wersji desktop nie uîatwia tego zadania. Wîaôciwie caîy komputer trzeba rozmontowaê. Producent karty Apollo postaraî sië, aby instalacjë dodatkowo skomplikowaê. Konieczne jest mianowicie wyjëcie dwóch koôci z pîyty, wîoûenie ich do odpowiednich podstawek i ponowne umieszczenie w odpowiednich miejscach na pîycie gîównej komputera. Przy okazji nie jest trudno urwaê îâczâcy obie podstawki drucik, który nie jest solidnie przylutowany do odpowiednich wyprowadzeï. Caîa ta znacznie utrudniajâca instalacjë czynnoôê ma na celu poprawienie bîëdu w kontrolerze SCSI Amigi 3000, ---------------/* polegajâcego na pojawianiu sië konfliktu DMA, gdy korzystamy z karty korzystajâcych ze zîâcza Zorro-III. - co do tego musiaîbym sie upewniê. */------------------- Inni producenci podobnych kart turbo rozwiâzali to jednak w nieco mniej kîopotliwy dla uûytkownika sposób. Po wyîâczeniu instalacji wspomnianej modyfikacji karta Apollo jest dobrze przystosowana do montaûu w A3000. W wydzielonym miejscu mieôci sië idealnie, a zastosowanie duûego i pîaskiego radiatora, przymocowanego do procesora MC68040 (MC68060 nie wymaga radiatora), powoduje, ûe nie trzeba dodatkowo wymontowywaê ekranu lub po prostu wycinaê w nim dziury. Oprócz tego istniejâ dwie wersje karty: wiëksza -- przeznaczona dla Amigi 3000T z czterema gniazdami dla moduîów SIMM (maksymalnie 128 MB RAM-u) oraz mniejsza -- z dwoma podstawkami pod SIMM-y (64 MB). Koniecznoôê tego ograniczenia podyktowana jest znajdujâcymi sië na pîycie trzema sporej wielkoôci ukîadami scalonymi. Trzeba jednak dodaê, ûe w odróûnieniu od innych kart Apollo ma na staîe wbudowany kontroler SCSI-2, który jednak w taïszych wersjach jest po prostu nieaktywny. Nie trzeba jednak montowaê ûadnych dodatkowych pîytek, aby korzystaê z karty z opcjâ SCSI. Przed instalacjâ sprzëtu trzeba jednak wczeôniej zainstalowaê odpowiednie oprogramowanie. Wszystko dostarczone jest na jednej dyskietce doîâczonej do pakietu. W zasadzie jedynâ rzeczâ, którâ trzeba przekopiowaê na dysk sâ odpowiednie biblioteki. W wypadku pocesora MC68040 bëdzie to 68040.library specjalnie przygotowana dla Apollo (nie moûna uûyê biblioteki commodore'owskiej), natomiast dla MC68060 bëdâ to trzy biblioteki: 68040.library (sprawdzajâca rodzaj procesora), 68060.library (wîaôciwa biblioteka obsîugujâca kartë) oraz 68o4o.library (kopia zwykîej biblioteki 68040). Do "szeôêdziesiâtki" doîâczony jest takûe program CPU60, umoûliwiajâcy przeîâczanie funkcji procesora. Automatyczna instalacja oprogramowania nie jest, delikatnie mówiâc, rozwiâzana dobrze. Po pierwsze koniecznie trzeba uruchomiê komputer z dyskietek instalacyjnych, po drugie instalator to zwykîy skrypt, napisany za pomocâ komend AmigaDOS-u, który nie najlepiej speînia swoje zadanie i nie jest wygodny w obsîudze. Znacznie lepiej byîoby napisaê elegancki skryt installera, jak robiâ to wszyscy producenci. Nie jest to przecieû trudne w porównaniu z konstrukcjâ caîej karty, a uûytkownikowi naprawdë znacznie uîatwia ûycie. Drugim mankamentem oprogramowania karty jest brak moûliwoôci korzystania z ROM-u innego niû zapisany na staîe w koôciach. Z pakietem oprogramowania nie jest, niestety, dostarczany ûaden specjalnie do tego przeznaczony program, natomiast wypróbowane przeze mnie przeznaczone do tego narzëdzia niestety nie dziaîajâ. Kickstart moûna wprawdzie przepisaê do RAM-u, co znacznie poprawia szybkoôê dziaîania systemu, jednak nie jest to dla wszystkich satysfakcjonujâce. Po zainstalowaniu oprogramowania i sprzëtu moûna przystâpiê do uruchomienia komputera i sprawdzenia, jak wzrosîa wydajnoôê naszej "trzytysiâczki". Najlepszym tego obrazem bëdâ chyba konkretne wyniki przeprowadzonych przeze mnie praktycznych testów. Podstawowe programy, jakich uûyîem do sprawdzenia osiâgów karty, to najpopularniejszy chyba program testujâcy -- SysInfo, ale takûe bardzo dobry tester, jakim jest AIBB oraz ostatnia nowoôê -- SysPeed. Pierwszy z tych programów jest oczywiôcie zupeînie niemiarodajny, a uzyskiwane za jego pomocâ wyniki MIPS oraz MFLOPS nie odzwierciedlajâ zbyt dobrze realnej szybkoôci komputera. Pozostaîe dwa dajâ natomiast bardzo dobry obraz poprawy osiâgów komputera. Wszystkie wyniki testów zapisane sâ w tabelkach, trzeba je jednak pokrótce omówiê. Po pierwsze wiëc, na czym zostaîy przeprowadzone testy? Byîa to oczywiôcie Amiga 3000, wyposaûona w 8 MB pamiëci na pîycie i 8 MB na karcie turbo. W slotach Zorro znajdowaîy sië dwie karty: CV64 oraz A2065 (karta sieciowa). W wypadku SysInfo testy byîy proste. Skorzystaîem z opcji SPEED (tabelka 1.). Jeszcze raz zaznaczam jednak, ûe wyniki te nie sâ w peîni miarodajne i moûna je traktowaê jako ciekawostkë. Nieco bardziej skomplikowane jest natomiast korzystanie z programu AIBB. W wypadku procesora MC68040 problemów nie byîo. Testy byîy przeprowadzone przy wîâczeniu kodu 68020 oraz 040FPU. Wpisane do tabelki wyniki to wielokrotnoôê szybkoôci standardowej A3000. Nieco gorzej jest w wypadku MC68060. AIBB po prostu sië zawiesza. Po skorzystaniu z opcji -c1 -f3 AIBB myôli, ûe ma do czynienia z procesorem MC68010 z jednostkâ numerycznâ 040 i dziaîa bez problemów! Trzeba jeszcze wspomnieê, ûe wartoôci w drugiej tabelce to wyniki uzyskane z kartâ CyberVision64 w rozdzielczoôci 640 x 480 pikseli w 256 kolorach. Mniejsza, trzecia tabelka pokazuje natomiast rezultaty uzyskane przy standardowym trybie graficznym uûywanym w testach AIBB, czyli PAL 640 x 256 pikseli w 8 kolorach. Nietrudno zauwaûyê tutaj znaczâcy wpîyw szybkiej karty graficznej. Podobnie przeprowadziîem testy za pomocâ programu SysSpeed, z tym ûe tutaj podane wartoôci to realne rezultaty otrzymane w testach, a nie odniesienie do szybkoôci A3000. Kolejne rubryki oznaczajâ wiëc: A3040/CV64 -- procesor MC68040/40 MHz i karta CV64, A3040/HRES -- MC68040/40 MHz i tryb PAL 640 x 512 pikseli, A3060/CV64 -- MC68060/50 MHz z kartâ graficznâ, A3060/HRES -- MC68060 i PAL 640 x 512 pikseli. Ostatnia rubryka to "goîa" A3000 dla porównania. Najciekawsze sâ moim zdaniem wyniki testów "z ûycia wziëtych", czyli wykonanych za pomocâ konkretnych programów, jakimi sâ z pewnoôciâ CygnusEditor, ImageStudio oraz kompresory (XPK i PowerPacker) i archiwizery (Lha). Te wyniki sâ na pewno najbardziej miarodajne. Testy graficzne (Intuition i Graphic) z pewnoôciâ równieû w miarë dobrze ukazujâ rzeczywiste przyspieszenie systemu. Warto im sië przyjrzeê. Czas na podsumowanie. Obie karty sâ niewâtpliwie ciekawymi propozycjami dla chcâcych zainwestowaê w swoje doôê drogie juû w tym momencie zabawki. Karty Apollo sâ nieco szybsze (zwykle o kilka setnych lub dziesiâtych sekundy w zamieszczonych poniûej testach) niû inne karty z tymi procesorami, dostëpne w tej chwili na rynku. Jednak ich instalacja jest bardzo kîopotliwa, a dostarczone oprogramowanie co najmniej niepeîne. Udaîo mi sië znaleúê takûe jeden program (HDEnv), który z kartâ Apollo 4060 nie chciaî dziaîaê, natomiast z innymi kartami z MC68060 dziaîaî bez problemu. Moûna wiëc postawiê tezë, ûe istnieje wiëcej takich programów, choê podczas sprawdzania wszystkich popularnych narzëdzi ûadnych zaburzeï w dziaîaniu nie udaîo mi sië odkryê. Generalnie wiëc karta Apollo wypada naprawdë dobrze, zwîaszcza zwaûywszy na doôê niskâ jej cenë. /* jaka tu ma byê tabelka???? standardowa??? */ tabelka 1 Wyniki z SysInfo v3.24 test 040 060 MIPS 30.21 39.04 MFLOPS 7.66 27.98 tabelka 2 Wyniki z AIBB v6.1 test 040 060 EmuTest 5.98 10.43 WritePixel 7.54 10.67 Sieve 3.55 5.23 Dhrystone 5.49 10.18 Sort 1.73 7.57 ElipseTest 9.01 14.93 Matrix 3.57 6.89 IMath 3.71 9.80 MemTest 2.37 2.53 TGTest 8.22 12.39 LineTest 15.38 14.52 InstTest 4.31 8.05 Savage 1.91 2.20 FMath 14.44 13.33 FMatrix 7.47 10.11 BeachBall 6.36 12.77 Flops 9.24 16.50 TranTest 3.71 3.12 FTrace 3.03 2.67 CplxTest 6.36 11.44 tabelka 3 Wyniki z AIBB v6.1 test 040 060 WritePixel 3.71 4.74 ElipseTest 1.73 1.83 TGTest 1.53 1.68 LineTest 1.21 1.21 BeachBall 4.84 8.85 tabelka 4 Wyniki z SysSpeed'a test A3040/CV64 A3040/HRES A3060/CV64 A3060/HRES A3000/25std Intuition OpenWin16 25 6 25 7 5 OpenWin256 24 - 24 - - WinLayer16 22 5 27 5 4 WinLayer256 22 - 25 - - SizeWin16 44 15 50 15 12 SizeWin256 38 - 50 - - MoveWin16 151 11 151 11 12 MoveWin256 126 - 150 - - ConOutP16 109 25 113 25 24 ConOutP256 108 - 111 - - OpenScr16 3 10 3 10 8 OpenScr256 2 - 2 - - SwapScr16 6 50 6 50 50 SwapScr256 5 - 5 - - Graphic PrintTxt16 4691 329 7115 344 280 PrintTxt256 4662 - 6955 - - RectFill16 8568 213 9501 215 205 RectFill256 8292 - 9526 - - DrwElpse16 4738 92 7917 105 36 DrwElpse256 4675 - 7832 - - DrwCircle16 10078 89 8652 101 35 DrCircle256 9923 - 8566 - - WrtPixel16 104551 13886 141402 17593 5516 WrtPixel256 103281 - 140156 - - HorLines16 9312 124 10163 125 121 HorLines256 9241 - 10035 - - VerLines16 3566 158 3598 158 153 VerLines256 3517 - 3560 - - DiaLines16 3400 154 2673 155 150 DiaLines256 3349 - 2642 - - AreaElps16 147 56 172 66 29 AreaElps256 145 - 170 - - AreaCir16 138 52 161 61 27 AreaCir256 136 - 159 - - AreaFill16 6897 81 8155 80 81 AreaFill256 6850 - 8155 - - CPU/FPU MIPS 27.17 27.17 66.14 66.14 8.24 MFLOPS 10.49 10.49 26.55 26.55 0.55 ImageStudio JPEG Load 0.90 1.01 0.53 0.67 3.62 Scale 0.50 1.25 0.33 0.45 1.78 BlurHigh 3.47 3.61 1.15 1.29 15.81 Cross 1.49 1.61 0.63 0.75 8.29 Diagonal 1.77 1.91 0.67 0.81 7.23 Focus 1.31 1.41 0.55 0.67 5.43 Shake 1.61 1.73 0.65 0.79 8.71 Texture 2.09 2.21 0.79 0.91 10.43 EmbossHigh 1.73 1.85 0.69 0.83 9.21 CED TextLoad 0.27 0.33 0.22 0.31 0.58 Search 1.95 3.18 1.04 2.31 6.27 Replace 1.30 1.45 0.86 0.95 6.53 Linescroll 2.28 7.99 2.10 7.99 10.19 Pagescroll 1.61 4.75 1.55 4.78 6.16 ChangeCase 2.25 2.41 1.52 1.68 11.90 RotMarked 0.67 0.82 0.46 0.61 2.56 LHA LhaCrunch 2.98 2.98 1.91 1.95 11.07 LhaTest 0.34 0.34 0.21 0.21 1.23 LhaDeCrunch 0.41 0.41 0.26 0.26 1.35 XPKCrunch 6.63 6.63 4.43 4.43 23.37 XPKDeCrunch 1.32 1.31 0.77 0.77 5.11 PPCrunch 4.61 4.51 3.47 3.47 12.76 PPDeCrunch 0.30 0.30 0.16 0.16 0.80