LEGION Pojawienie sië >Legionu< na polskim rynku moûna traktowaê jako pierwszy krok w kierunku tworzenia bardziej ambitnych typów gier niû proste platformówki czy strzelaninki. Akcja tej gry dzieje sië w ôwiecie fantasy, a jej przynaleûnoôê gatunkowâ moûna okreôliê jako mieszankë strategii i role playing. Wykreowany przez autorów ôwiat obejmuje spory teren, na którym znajdziemy kilkadziesiât róûnych miast i osad. Do tego dochodzi pokaúna liczba lokacji specjalnych, typu: jaskinie ze skarbami, zagubieni bohaterowie itd. Ôwiat ten zamieszkujâ róûnorodne rasy. Znajdziemy tu zarówno ludzi, orków, trole, elfy czy teû ogry i koboldy. Kaûda z tych nacji ma swoje specyficzne cechy, na przykîad ogry znane sâ ze swojej siîy, a jednoczeônie gîupoty. Cel gry nie zostaî przez autorów sprecyzowany. Moûna sië domyôlaê, ûe chodzi o pokonanie ômiertelnego zagroûenia, jakim sâ przybywajâcy co jakiô czas wojownicy Chaosu. Niestety, nie jest to jedyny problem, z jakim musi sië uporaê gracz. Tym drugim niebezpieczeïstwem sâ trzej inni panowie, majâcy te same ambicje co on. Grë rozpoczyna sië od tradycyjnego zera, którym w tym wypadku jest kilku wojowników, zgrupowanych w oddziaî nazywany (nie wiedzieê czemu) legionem, oraz skromna suma pieniëdzy, wystarczajâca jedynie na zakup skromnego wyposaûenia. Zgodnie z rzeczywistoôciâ, w której nic nie moûna zrobiê bez pieniëdzy, trzeba najpierw zadbaê o finanse. Pierwsze úródîo kapitaîu to podatki z posiadanych miast. Wielkoôê wpîywu zaleûy od liczby mieszkaïców oraz od stopy podatkowej. Nie naleûy jednak przesadzaê z tâ ostatniâ, poniewaû zbyt czësto dochodzi wówczas do buntów, co koïczy sië uzyskaniem przez mieszkaïców miasta niezaleûnoôci, jeôli nie ma w nim zaîogi. Oczywiôcie w sytuacjach newralgicznych moûna nieco przetrzepaê mieszki bogatym mieszczanom, trzeba jednak caîy czas kontrolowaê wskaúnik morale. Jeôli jest on na poziomie "fanatycy", wszystko jest w porzâdku, jeôli jednak zejdzie do "niezadowoleni", wówczas korekta polityki finansowej bëdzie niezbëdna. Innym úródîem finansowania sâ îupy po zabitych przeciwnikach. Po skoïczonej walce (a nawet podczas jej trwania) moûna sprawdzaê, czy przy zwîokach nie zostaîy jakieô dobra. W wypadku istot inteligentnych mogâ to byê elementy uzbrojenia, magiczne zwoje, czy teû porcje magiczne. Przy pokonanych zwierzëtach znajduje sië jedynie ûywnoôê lub skóry. Czëôê tak uzyskanych dóbr moûna natychmiast wykorzystaê do dozbrojenia naszych wîasnych oddziaîów, ale zazwyczaj wiëkszoôê nadaje sië jedynie do sprzedania. Warto teû zauwaûyê, ûe czësto istniejâ doôê duûe róûnice w cenach poszczególnych przedmiotów w obrëbie kaûdego z miast. Moûna to teoretycznie wykorzystaê do handlowania towarami, ale w praktyce nie ma zazwyczaj czasu na specjalne organizowanie wypraw kupieckich (no, chyba ûe akurat punkt docelowy jest po drodze). Jeôli juû zarobiliômy nieco pieniëdzy, powstaje pytanie, na co je wydaê. Przede wszystkim radzë dobrze wyposaûyê wîasny oddziaî. Niezbëdnym wyposaûeniem staje sië dobra zbroja (najlepiej srebrna), heîm magiczny (nie doôê ûe dobrze chroni, to jeszcze zmniejsza wagë niesionych przedmiotów, co ma szczególne znaczenie przy dúwiganiu bardzo ciëûkich rzeczy, np. katapult). Dobre buty (cudowne!) pozwalajâ szybciej sië poruszaê. W wypadku ociëûaîych ogrów lub koboltów jest to niezbëdny element ekwipunku, dla elfów wîaôciwie nie wymagany. Jeôli juû opancerzyliômy oddziaî, warto zadbaê o jego uzbrojenie. Tu wybór jest bardzo bogaty, a na dodatek ten sam orëû w rëkach róûnych ras spisuje sië z róûnâ skutecznoôciâ. Rozsâdnâ kombinacjâ jest wyposaûenie czëôci oddziaîu w îuki. Szczególnie skuteczne sâ one w rëkach elfów, nieco mniej amazonek, ludzi i palatynów. Pamiëtaê naleûy przy tym, ûe w trakcie walki moûna wystrzeliê tylko okreôlonâ liczbë strzaî (nie zaleûy to wcale od liczby niesionych przez postaê koîczanów). Jest to szczególnie skuteczna broï w wypadku wolno poruszajâcych sië przeciwników, albo teû przy burzeniu murów. Te ostatnie moûna takûe niszczyê za pomocâ katapult, ale jest to broï bardzo ciëûka, a w dodatku trzeba nosiê do niej pokaúnâ kolekcjë kamieni, co nie jest najwygodniejsze. Do walki wrëcz stosuje sië tradycyjny orëû. Miecze to najskuteczniejsza broï w rëkach ludzi i palatynów (zwîaszcza miecze ogniste i szerszenie), amazonki najchëtniej posîugujâ sië oszczepami, orki toporami, koboldy mîotami, a trole maczugami. Warto teû przy kompletowaniu druûyny zadbaê o tzw. wsparcie magiczne. Najlepiej do tego celu nadajâ sië magowie, ale moûna teû uûywaê elfów lub palatynów. Ûeby rzuciê czar w >Legionie<, trzeba mieê scroll magiczny, jak równieû odpowiedniâ liczbë punktów magicznych. Najczëôciej korzysta sië z czarów uzdrawiajâcych, typu (leczenie i udrowienie), w warunkach bojowych dobrze spisujâ sië: bîyskawica, pîomienie (czary tzw. punktowe, zawsze trafiajâ w cel) oraz eksplozja i oddech chaosu (wiëkszy zasiëg raûenia, trzeba jednak braê poprawki na ruch wrogów). Szczególnie ten ostatni jest bardzo wygodny -- tani, a jednoczeônie pozwala poraûaê caîe grupy przeciwników, zwîaszcza jeôli idâ w rzâdku. Pozostaîe czary majâ pomocnicze znaczenie, warto jedynie wspomnieê o "wszechwiedzy", która ujawnia poîoûenie wszystkich postaci na planszy. Uzupeîniajâce znaczenie majâ wszelkiego rodzaju mikstury magiczne. Podnoszâ one poziom niektórych parametrów na czas trwania walki. Moim zdaniem, moûna sië bez nich obejôê (czytaj specjalnie kupowaê), ale jeôli juû wpadnâ w rëce, to czemu ich nie uûywaê? Zgodnie z wymogami kaûdej szanujâcej sië gry role playing w miarë zabijania kolejnych przeciwników wîasnym wojownikom przyznawane sâ punkty doôwiadczenia. Ich poziom w duûym stopniu decyduje o moûliwoôciach bitewnych postaci. Dobrze wyszkolony bohater bez trudu poradzi sobie z podobnie wyekwipowanymi przeciwnikami. Jeôli dodatkowo nie poskâpimy pieniëdzy na wyposaûenie, wtedy nasz oddziaî stanie sië wrëcz nie do pokonania. Dzieje sië tak miëdzy innymi dlatego, ûe komputer woli produkowaê duûâ liczbë niezbyt dobrze uzbrojonych oddziaîów niû kilka, ale za to elitarnych. Jeôli przeûyje sië trudny poczâtkowy okres, kiedy komputer ma wyraúnâ przewagë, wówczas ûaden przeciwnik nie jest nam straszny. Nowe oddziaîy lub teû uzupeînienia do juû istniejâcych uzyskujemy na dwa sposoby. Przez przymusowâ rekrutacjë, przeprowadzanâ dla kaûdej osady lub na drodze negocjacji ze spotkanymi wojownikami. Pierwszy sposób dobrze nadaje sië do tworzenia nowej formacji. Moûemy w ten sposób powoîaê duûo ludzi po niskiej cenie. Wadâ tego rozwiâzania jest moûliwoôê korzystania z niego tylko raz w miesiâcu. Druga moûliwoôê jest kosztowniejsza, ale moûna z niej skorzystaê w kaûdej chwili, wiëc doskonale sië sprawdza przy uzupeînianiu strat po bitwie. Warto teû zauwaûyê, ûe rany odniesione w bitwie i utraconâ moc magicznâ najlepiej regenerowaê wîaônie w osadzie. Moûna to czyniê takûe w polowym obozowisku, ale wówczas oddziaî przejada ûywnoôê. Tak na marginesie, radzë na stan zapasów zwracaê bacznâ uwagë. Jeôli go nie uzupeînimy na czas, wtedy legionowi grozi rozwiâzanie. Ûywnoôê moûna kupowaê w osadach (jeôli jest tam spichlerz) lub zdobywaê w drodze polowania. Ten drugi sposób, zwîaszcza jeôli mamy oddziaî skîadajâcy sië z ûóîtodziobów, jest bardzo ryzykowny -- z myôliwego îatwo przejôê do mniej ciekawej roli zwierzyny. Jeôli juû mamy pokaúny zapas funduszy, moûemy zaczâê myôleê o rozbudowie posiadanych miast, zwîaszcza tych znajdujâcych sië blisko frontu walki z komputerem. Postawienie murów zwiëksza nasze szanse w obronie, choê nie jest to reguîâ. Ûeby wykorzystaê atut fortyfikacji, trzeba mieê odpowiedniâ liczbë îuczników, którzy spokojnie mogâ szyê do przeciwnika, kiedy ten zajëty jest kruszeniem murów. Inne budowle, które moûna postawiê w mieôcie, majâ charakter ekonomiczno-handlowy. Sâ to po prostu kramy kupieckie, w których moûna kupowaê dodatkowe wyposaûenie dla oddziaîów. W zbrojowni zbroje i broï, w domku myôliwskim buty, katapulty, îuki, w ôwiâtyni zwoje magiczne, a w spichlerzu prowiant. W >Legionie< mamy takûe do czynienia z wâtkiem przygodowym. W trakcie rozmów z mieszkaïcami odwiedzanych miast uzyskujemy nie tylko praktyczne rady typu: ûe orki najlepiej posîugujâ sië toporami, czy teû ûe kamienie do katapult najîatwiej znaleúê w górach, ale takûe informacje o poîoûeniu zaginionych bohaterów, broni lub ksiâg magicznych. W sytuacjach zagroûenia moûna takûe zîupiê kaûdego mieszkaïca miasta (co zwykle prowadzi jednak do buntu, a przynajmniej to tego, ûe co bardziej krewcy mieszczanie mogâ stawiaê opór). Jeôli sytuacja zmusza nas do naprawdë radykalnych kroków, moûna pomyôleê o rekrutacji chîopów. Marni z nich wojownicy, ale przynajmniej nic nie kosztujâ. Jak na prawdziwâ grë strategicznâ przystaîo, wiëkszoôê czasu przyjdzie nam spëdziê na polach bitew. Po dojôciu do spotkania (lub teû jeôli sami wybierzemy opcjë "akcja w terenie") nastëpuje przeîâczenie na szczegóîowâ mapë terenu, na której znajdziemy poszczególnych czîonków legionu, no i oczywiôcie przeciwników. Zazwyczaj teren, po jakim sië poruszamy, jest bardzo zróûnicowany. Poczâwszy od równin, przez bagna, a skoïczywszy na górach czy wulkanach. Odpowiada on charakterem krajobrazowi, po którym poruszamy sië po mapie. Jak îatwo sië domyôliê, uksztaîtowanie terenu ma bardzo duûy wpîyw na przebieg rozgrywki. Jeôli dobrze wykorzysta sië przeszkody, to wówczas îatwo doprowadziê do sytuacji, w której po kolei atakujemy pojedynczych przeciwników lub ich niewielkie grupki, co przy takiej przewadze siî koïczy sië szybkim zwyciëstwem. W trakcie walki trzeba, niestety, bardzo czësto pomagaê sterowanym przez nas postaciom w omijaniu napotykanych przeszkód. W tym wzglëdzie ich inteligencja jest zerowa -- dâûâ do wyznaczonego celu po linii prostej. Dotyczy to takûe komputerowych przeciwników. Jeôli na planszy znajdujâ sië dziury w ziemi (na przykîad na terenach wulkanicznych), wpadniëcie do nich koïczy sië ômierciâ, daje to szerokie moûliwoôci taktyczne. Wolaîbym jednak, ûeby postacie nie stawaîy co chwila, zaczepiajâc sië o byle drzewko czy kamyk. Przy planowaniu walki na pierwszâ linië w centrum wystawia sië najlepiej opancerzonych wojowników. Na skrzydîach elfy, amazonki, ludzi i palatynów, na tyîach magów i rannych. Komputer z reguîy maîo sensownie wysyîa na pierwszy ogieï najszybsze oddziaîy -- gîównie elfy, które îatwo sië wycina, nawet zanim skutecznie zacznâ uûywaê swojej najgroúniejszej broni -- îuków. Bitwa rozgrywana jest w czasie rzeczywistym bez podziaîu na tury. Moûna jednak w kaûdym momencie jâ zatrzymaê i wydaê nowe rozkazy. Jest to o tyle waûne, ûe pozwala elastycznie reagowaê na wydarzenia zachodzâce na ekranie, w tym nawet unikaê wystrzelonych pocisków lub czarów (wyjâtkiem sâ najwolniej poruszajâce sië postacie). W grze przewidziano równieû wydawanie opcji o dziaîaniu globalnym typu: atak, obrona itd. -- dotyczâ one wszystkich postaci. Niestety, ze wzglëdu na wspomniany wyûej bug sâ one maîo uûyteczne. Na przykîad przy ataku wiëkszoôê wojowników zamiast biê wroga, beznadziejnie przebiera w miejscu nogami, zaczepiona o przeszkody lub o samych siebie. Przy prawidîowo rozgrywanej bitwie musimy mieê lokalnâ przewagë 2:1. Ideaîem jest sytuacja, kiedy czterech naszych bohaterów otacza jednego wroga. Jeôli z kolei komputer ma gdzieô przewagë, wtedy racjë bytu na taktyka oparta ma planowym wycofywaniu sië, aû zajëci gdzie indziej wojownicy bëdâ w stanie ruszyê nam na pomoc. Przy bitwach bez przewagi warto zwracaê uwagë na parametr morale przeciwnika. Jeôli jest on na poziomie paniki, wtedy nawet najpotëûniejszego wroga moûna laê bez obawy -- choêby najsîabszâ ciurâ obozowâ. Dla lepszego zorientowania sië w sytuacji strategicznej doîâczono do gry kilka opcji statystycznych. Te dotyczâce danych o nas sâ w porzâdku, ale porównanie siî wszystkich graczy jest co najmniej dziwne. Doôê powiedzieê, ûe majâc îâcznie z drugim graczem sterowanym przez komputer opanowanych przeszîo 3/4 terenów, zostaliômy tak samo zaklasyfikowani jak przeciwnik, który miaî ledwo jeden legion i dwie wioski. Pod wzglëdem wykonania trudno jest coô >Legionowi< zarzuciê. Szczególnie wyróûnia sië on grafikâ -- nie tylko îadna i kolorowa, ale takûe miejscami w wysokiej rozdzielczoôci. W sumie jest to jedna z najciekawszych polskich gier, jakie pokazaîy sië w tym roku. Roman Sadowski 2 MB, HD Tak, kaûda Amiga z 2MB Chip RAM-u, cena: 39 zî >Legion< Gobi, dystrybucja: Mirage Software Grafika 80 Dúwiëk 75 Pomysî 70 Atrakcyjnoôê 75 Brutalnoôê 25 Ogólnie 80