Lightwave 4.0
-------------

CZWARTY PROTOKÓÎ

<lead>Lightwave to jeden z tych programów, dziëki którym Amiga
staîa sië tym, czym jest. Drugim takim programem jest Scala. Bez
nich nasz komputer nadal byîby traktowany jak maszynka do gier.
Firma NewTek, mimo pewnych zachwiaï spowodowanych nieokreôlonym
losem Amigi w roku 1995, rozwija produkt i przedstawiîa niedawno
wersjë czwartâ Lightwave'a, którâ otrzymaliômy do testowania.

<a>Rafaî Wiosna

<txt>Najpierw rys historyczny. Lightwave to chyba najbardziej
legendarny program amigowski, no, moûe oprócz dema "Boing!",
które ukazuje skaczâcâ i obracajâcâ sië biaîo-czerwonâ kulkë,
stworzonego na pierwszy pokaz Amigi w 1984 roku. Od zarania temat
"Lightwave" byî tematem tabu. Programu tego uûywali tylko i
wyîâcznie uûytkownicy wspaniaîej, aczkolwiek nijak do warunków
europejskich nie pasujâcej, karty Video Toaster (z powodów
technicznych dziaîaîa tylko w standardzie NTSC). To(a)ster robiî
oszaîamiajâcâ karierë w Stanach, a w Europie byî zupeînie
nieznany, i nie waham sië stwierdziê, ûe to ta karta wypromowaîa
Amigë za Wielkâ Kaîuûâ. Nadszedî jednak czas przeîamania tej
"bariery". Pewna firma wprowadziîa na rynek program Lightrave,
umoûliwiajâcy przechwycenie "w locie" danych wysîanych do
Toastera i przy tym odbezpieczajâcy LW tak, aby przestaî bîagaê o
wîoûenie najwiëkszego dongla na ôwiecie (stary LW nie dziaîaî bez
Toastera). Dziëki temu wszyscy uûytkownicy Amigi dostali do râk
znakomite narzëdzie do renderingu. Oczywiôcie spotkaîo sië to z
reprymendâ ze strony NewTek, firmy produkujâcej LW, ale doszli
oni w koïcu do wniosku, ûe wykoszâ ludzi od Lightrave i w dodatku
zwiëkszâ swoje obroty, wydajâc "normalnâ" wersjë Lightwave,
przeznaczonâ dla wszystkich posiadaczy Amig. Tak teû zrobiono --
Lightwave 3.5 "dawaîo" sië uruchomiê na kaûdej Amidze, która
mogîa unieôê ciëûar gatunkowy tego programu (chodzi o wygórowane
wymagania sprzëtowe).

Tyle historii. Teraz trochë konkretów.

<sr>Ciëûkie to...

<txt>Do testowania otrzymaliômy wersjë 4.0 Lightwave'a. Skok w
liczbach caîkowitych sugerowaîby skok w zakresie jakoôci lub
moûliwoôci i rzeczywiôcie po czëôci tak jest. Ale "o tem potem".

Juû samo pudeîko budzi respekt. Nie tylko dlatego, ûe jest duûe i
przypomina "powaûne blaszane" aplikacje, ale teû dlatego, ûe waga
produktu pozytywnie nastawia kupujâcego. Rzeczywiôcie, w ôrodku
znajdziemy dwa tomy instrukcji, wyczerpujâcej wszelkie problemy
zwiâzane z obsîugâ programu. Jest to swoista skarbnica wiedzy dla
kaûdej osoby, zajmujâcej sië renderingiem, no i oczywiôcie dla
uûytkowników Lightwave'a.

Sam program rozprowadzany jest na krâûku CD. Zawiera on
kilkadziesiât MB przykîadowych plików i to zarówno topologicznych
(obiekty, animacje), opisowych (powierzchnie), jak i graficznych
(tîa itp.). No i oczywiôcie na krâûku znajduje sië sam program, i
to w dwóch wersjach -- dla posiadaczy koprocesora matematycznego
i tych (nieszczëôników), którzy nie majâ tego niezwykle
przydatnego do renderowania kawaîka hardware'u. Jak widaê,
pierwszym wymogiem sprzëtowym, stawianym uûytkownikowi przez LW,
jest posiadanie czytnika CD-ROM.

Pakiet skîada sië z dwóch programów -- Lightwave'a i Modelera.
Pierwszy sîuûy do przeprowadzania renderingu, ustawiania obiektów
na "scenie", czyli w wirtualnym ôwiecie programu, okreôlania
animacji i wszystkich innych rzeczy îâczâcych sië z tym, do czego
pakiet jest przeznaczony -- tworzenia realistycznej,
trójwymiarowej grafiki z opcjâ animacji. Drugi to bardzo
zaawansowane narzëdzie do tworzenia trójwymiarowych obiektów.
Program sîuûy tylko i wyîâcznie, jak zresztâ jego nazwa wskazuje,
do modelowania. Jedynâ rzeczâ powiâzanâ z renderingiem jest
moûliwoôê okreôlenia nazw powierzchni (surface) dla
poszczególnych elementów bryîy. Ale juû okreôleniem parametrów
powierzchni zajmuje sië gîówny program Lightwave. Bardzo dobrym
rozwiâzaniem jest poîâczenie obu tak, aby moûliwe byîo swobodne
przejôcie z jednego w drugi i z powrotem. Maîo tego, w
amigowskiej wersji pakietu moûliwe jest nanoszenie zmian w
Modelerze, które natychmiast sa odwzorowane w tworzonej w
programie Lightwave scenie. Wersja pecetowa tego nie umie, i to
nie dlatego, ûe blaszaki "dîawiâ" sië, gdy uruchomione sâ dwie
aplikacje na miarë Modelera i LW, ale takûe dlatego, ûe
powiâzania tego typu musiaîyby wymagaê uûywania niewyobraûalnie
skomplikowanych i chorych rozwiâzaï przyporzâdkowania obiektów w
stylu okienkowego DDE, tyle ûe dla form trójwymiarowych. Tego
pecet nie potrafi. I bardzo dobrze, wielu profesjonalistów woli
LW na Amidze niû na blaszaku.

<sr>Co nowego?

<txt>Zmiana cyfry przed kropkâ w oznaczeniu wersji programu moûe
sugerowaê powaûne zmiany koncepcyjne lub powaûnâ optymalizacjë
(przyôpieszenie dziaîania) programu. Po czëôci jest i tak, i tak,
jednakûe sîowo "powaûne" czy "znaczâce" raczej nie pasuje do
Lightwave'a 4.0.

Pierwszâ rzeczâ, która rzuca sië w oczy, jest fakt, ûe nareszcie
LW korzysta z systemowych requesterów plikowych. Na to czekali
chyba wszyscy, gdyû chociaû poprzednie >requestery< byîy miîe w
"dotyku i wyglâdzie" (look & feel), to zupeînie nie nadawaîy sië
do pracy. Teraz program korzysta z systemowej biblioteki
asl.library. Dziëki îatce "Reqpatch" moûna aslowskie requestery
zamieniê na reqtoolsowe, co zwykle robi wiëkszoôê "ôwiadomych"
uûytkowników Amigi.

Zdecydowanie waûniejszâ niû requestery nowoôciâ w LW4 jest nowy
pomysî na animacjë -- tzw. inverse kinematics. Postaram sië to w
miarë prosto wytîumaczyê. Obiekty uîoûone w pewnâ hierarchië (np.
ramië robota skîadaê sië moûe z kilkunastu obiektów) mogâ byê
sterowane za pomocâ jednego punktu, tzw. goal, czyli celu.
Jeûeli cel sië rusza, poruszajâ sië wszystkie zgrupowane obiekty.
Dla kaûdego pojedynczego obiektu w hierarchii moûna okreôliê
zakresy ruchów we wszystkich trzech "naturalnych" wymiarach --
head (kierunek), pitch (kât nachylenia) i bank (przechyî). Dziëki
temu np. idâca postaê moûe "oglâdaê sië" za przejeûdûajâcym przed
niâ samochodem. Inverse kinematics to coô, czego do tej pory
brakowaîo Lightwave'owi do miana w peîni profesjonalnego pakietu
animacji trójwymiarowych.

Trzecia ciekawa zmiana to efekt lônienia (lub poôwiaty, jak kto
woli; ang. >glow effect<), dziëki któremu obiekty mogâ zostaê
otoczone "ôwietlnâ mgieîkâ", takâ, jakâ miaîy miecze ôwietlne w
"Gwiezdnych Wojnach" (wtedy zespoîowi Lucasa nawet nie ôniîo sië
o takich narzëdziach, jak opisywany LW4). Dawniej osiâgniëcie
tego efektu byîo trudne i wiâzaîo sië ze stworzeniem specjalnego
"przeôwitujâcego" obiektu. Teraz wystarczy w definicji
powierzchni zaznaczyê, ûe ma ona lôniê. Jednakûe efekt ten musi
doczekaê sië lepszego opracowania -- wielkoôê "îuny" okreôlana
jest obecnie w pikselach, co jest zîym rozwiâzaniem, bo zmieniâ
sië jej rozmiary, gdy twórca zmieni rozdzielczoôê renderingu...
No i rzecz bardzo waûna przy korzystaniu z tej nowoôci -- jest
ona niezwykle czasochîonna.

Wreszcie dziaîa, tak jak powinna, opcja umoûliwiajâca usuwanie, a
dokîadniej -- >ukrywanie obiektów< z okna LW. Dziëki temu
projektujâca scenë osoba moûe skoncentrowaê sië tylko na
wskazanych bryîach, a poza tym ekran podglâdu sceny szybciej sië
odtwarza.

Pomocnâ opcjâ jest moûliwoôê >usuniëcia obiektu z drogi ôledzonych
promieni<. Dziëki temu tak oznaczone bryîy nie odbijajâ sië w
powierzchniach z niezerowym parametrem Reflectivity.

Na koniec zostawiîem najwaûniejszâ nowoôê, która w znaczâcy
sposób moûe zmieniê oblicze LW. Otóû od wersji czwartej
umoûliwiono dodawanie tzw. plug-ins, czyli moduîów zastëpujâcych
lub ulepszajâcych pewne strony programu. Np. specjalne moduîy
cieniowania (shader plug-ins) -- co prawda na kompakcie nie
spotkaîem jeszcze ûadnego takiego moduîu, ale na pewno za taki
moûna uznaê efekt lônienia -- kto wie, czy w przyszîoôci nie
bëdzie to shader plug-in. Na razie jedynym poûytecznym moduîem
jest HIIP, umoûliwiajâcy Lightwave'owi czytanie i pisanie wielu
formatów plików graficznych (grafiki bitmapowej; patrz obrazek)
-- niekiedy brakowaîo moûliwoôci uûycia "jpega" jako tîa czy
tekstury. Teraz, dziëki plug-inowi HIIP juû moûna. Zewnëtrzne
moduîy otwierajâ nieograniczone wrëcz drogi rozszerzania
moûliwoôci programu. Jest to zdecydowanie najwaûniejsza nowoôê w
wersji czwartej.

<sr>W praniu

<txt>Wymagania sprzëtowe Lightwave'a sâ nie mniej ekscytujâce niû
historia programu. Co prawda program uruchomi sië na maszynie z
10 MB RAM (2 MB Chip RAM i 8 MB Fast RAM), co moûna uznaê za
minimum pamiëciowe, poniûej którego w ogóle nie ma co myôleê o
korzystaniu z programu. Prawdë mówiâc, jeûeli ktoô kupuje program
za tak duûâ forsë, to na kilkanaôcie megabajtów powinno go byê
równieû staê. LW4 dobrze dziaîa z szesnastoma megabajtami Fast
RAM. Bardzo dobrze z 32 MB (to jest minimalna wielkoôê pamiëci na
blaszaku...) chociaû zdarzajâ sië sceny (nawet te z zestawu
przykîadowego), które nie chcâ "pójôê" na Amidze z ponad 60 MB
RAM! Ceny pamiëci na tyle spadîy, ûe moûna juû sobie pozwoliê na
ekstrawagancjë posiadania osiemnastomegabajtowej Amigi.

Oczywiôcie, jak moûna sië domyôliê, im szybsza jest Amiga, na
której LW4 ma zostaê uruchomiony, tym lepiej. Za podstawë moûna
przyjâê procesor MC68030, taktowany czëstotliwoôciâ 50 MHz, choê
znani sâ masochiôci, uruchamiajâcy LW na "sklepowej" Amidze,
wyposaûonej jedynie w rozszerzenie pamiëci. LW4 potrafi
skorzystaê z dobrodziejstw procesora 060, ale tylko z jego
prëdkoôci. Kod nie jest przystosowany do jego obsîugi, a
szczególnie obsîugi wbudowanego w "szeôêdziesiâtkë" koprocesora
matematycznego o wiëkszej wydajnoôci niû zintegrowany koprocesor
matematyczny w 040 i koôê MC68882. Nie ma teû specjalnej wersji
dla procesora 030 (ani dla ûadnego innego). Sâdzë, ûe
zapowiadany Lightwave 5.0 bëdzie juû miaî osobnâ wersjë dla
"trzydziestki", "czterdziestki" i "szeôêdziesiâtki".

Czwórka liczy szybciej. Dla porównania przeprowadziîem testy.
Nasz standardowy test Lightwave'a, wyrenderowanie obiektu F18.LWB
z pîytki LightROM 3, katalogu LIGHTWAV/AVIATION, wykazaî
nastëpujâce wyniki czasowe:

*** TABELKË UZUPEÎNIË W KOREKCIE ***

<r>Lightwave 3.5	Lightwave 4.0

xxx s	xxx s

<txt>LW4 lepiej teû korzysta z pamiëci wirtualnej. "Lepiej" to
doôê mëtne okreôlenie -- LW4 wykrywa obecnoôê takiej pamiëci i
tak organizuje dane, ûeby trzymaê w niej jak najmniej rzeczy,
które podlegajâ zmianom. W wirtualnej LW4 magazynuje wiëkszoôê,
jeûeli jest to moûliwe, danych statycznych, które nie podlegajâ
zmianom. Dziëki temu program mniej "miele dyskiem" niû inne
renderery. Poza tym czyszczenie pamiëci wirtualnej po sobie jest
zdecydowanie szybsze niû w Imagine czy Realu -- znane mi sâ
wypadki kilkugodzinnego korzystania z dysku przez Imagine przy
tej czynnoôci...

LW4 to bardzo mocne narzëdzie do tworzenia animacji
komputerowych. Moûe nie dorównuje moûliwoôciami systemom opartym
na stacjach roboczych i komputerach Silicon Graphics, ale
stosunek moûliwoôci do ceny (w porównaniu oczywiôcie z tymi
systemami) jest dla LW atutem. A propos ceny, LW4 to chyba
najdroûszy obecnie program dla Amigi. Jednak jeûeli ktoô ma
zamiar wykorzystywaê go profesjonalnie, a nie do zabawy, wydatek
wielkoôci ponad 30 starych milionów zwraca sië szybko. Polecam.
To naprawdë bardzo dobry kawaîek softu.

<r>
Program:	Lightwave 4.0

Dystrybutor:	ARAM, Warszawa

Cena:	3155 zî

Ocena:	10/10